“ความจริง ความงาม และความดี” คือจิตวิญญาณที่ท่านอาจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ได้ฝากไว้ให้แก่สังคมไทย

โครงการจัดปาฐกถาพิเศษป๋วย อึ๊งภากรณ์ ไม่ใช่เพียงเวทีบรรยายทางวิชาการทั่วไป แต่คือพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่รวบรวมนักคิด ปราชญ์ชาวบ้าน และนักวิชาการชั้นนำของประเทศ มาตกผลึกทางความคิดเพื่อสะท้อนปัญหา แสวงหาทางออก และจุดประกายความหวังในการสร้างสรรค์ “สังคมสันติประชาธรรม”

วันนี้ sirdi-csirsu.com ขอพาทุกท่านย้อนเวลาสำรวจหัวข้อปาฐกถาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งเปรียบเสมือนกระจกเงาบานใหญ่ที่สะท้อนบริบทความเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยในแต่ละยุคสมัยได้อย่างชัดเจน

ทำเนียบปาฐกถาป๋วย อึ๊งภากรณ์ (ครั้งที่ 1 – 19)

ยุคบุกเบิก: รากฐานการพัฒนาและเศรษฐกิจการเมือง (พ.ศ. 2530 – 2533)

เวทีเริ่มต้นด้วยการมองโครงสร้างพื้นฐานระหว่างรัฐกับประชาชน ทั้งในมิติแรงงาน เกษตรกรรม และอิทธิพลของตะวันตก

• ครั้งที่ 1 (2530): ศ.นิคม จันทรวิทุร | “แรงงานกับรัฐ: สามทศวรรษแห่งการพัฒนา”

  • ศ.ดร.อัมมาร สยามวาลา | “เกษตรกรกับรัฐ”

• ครั้งที่ 2 (2532): ศ.เสน่ห์ จามริก | “เศรษฐกิจการเมืองเรื่องวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี”

• ครั้งที่ 3 (2533): ศ.ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา | “วัฒนธรรมตะวันตกกับพัฒนาการสังคมไทย”

ยุคแสวงหา: วัฒนธรรมและรากฐานชีวิต (พ.ศ. 2536 – 2538)

เจาะลึกลงไปในจิตวิญญาณความเป็นไทย วีรบุรุษทางวัฒนธรรม และการกลับมาทบทวนรากฐานของชีวิต

• ครั้งที่ 4 (2536): ศ.ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ | “วีรบุรุษในวัฒนธรรมไทย”

• ครั้งที่ 5 (2538): ผู้ใหญ่วิบูลย์ เข็มเฉลิม | “รากฐานชีวิต”

ยุคปฏิรูป: สันติประชาธรรมและการบริหารสังคม (พ.ศ. 2541 – 2548)

ช่วงเวลาแห่งการมุ่งเน้นยุทธศาสตร์ชาติ การสร้างความเข้มแข็งทางศีลธรรม และโครงสร้างสังคม

• ครั้งที่ 6 (2541): ศ.นพ.ประเวศ วะสี | “ยุทธศาสตร์ชาติเพื่อความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ สังคม และศีลธรรม (สังคมสันติประชาธรรม)”

• ครั้งที่ 7 (2544): อาจารย์สุลักษณ์ ศิวรักษ์ | “สร้างสรรค์สันติประชาธรรมให้เป็นจริงในสังคม”

• ครั้งที่ 8 (2546): นายไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม | “การบริหารสังคม: ศาสตร์แห่งศตวรรษเพื่อสังคมไทยและสังคมโลก”

• ครั้งที่ 9 (2548): ม.ร.ว.อคิน รพีพัฒน์ | “ระบบอุปถัมภ์กับการพัฒนาสังคม: ด้านหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงสังคมไทย”

ยุควิพากษ์: จารีต, ชาตินิยม และวิทยาศาสตร์ (พ.ศ. 2550 – 2554)

การตั้งคำถามต่อสิ่งที่เป็นระเบียบแบบแผนเดิม ทั้งรัฐธรรมนูญ ความขัดแย้งระหว่างประเทศ และบทบาทของวิทยาศาสตร์

• ครั้งที่ 10 (2550): ศ.รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์ | “จารีตรัฐธรรมนูญไทยกับสันติประชาธรรม”

• ครั้งที่ 11 (2552): ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ | “ลัทธิชาตินิยมไทยสยามกับกัมพูชา: ข้อพิพาทปราสาทเขาพระวิหาร (กลับมาเยือน)”

• ครั้งที่ 12 (2554): ศ.ดร.ยงยุทธ ยุทธวงศ์ | “วิทยาศาสตร์เพื่ออะไร?”

ยุคความเท่าเทียม: การศึกษา เพศสภาวะ และสวัสดิการสังคม (พ.ศ. 2556 – 2559)

ขยายขอบเขตสู่ประเด็นความเหลื่อมล้ำ การศึกษา สิทธิสตรี และระบบสุขภาพถ้วนหน้า

• ครั้งที่ 13 (2556): ดร.อุทัย ดุลยเกษม | “การศึกษากับการสร้างสังคมสันติประชาธรรม”

• ครั้งที่ 14 (2558): ศ.ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ | “พิศ(ษ)ผู้หญิงในชีวิตของสันติวิธี”

• ครั้งที่ 15 (2559): นพ.วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร | “จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน: หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ผลสัมฤทธิ์และความท้าทายในอนาคต”

ยุคท้าทายแห่งอนาคต: นิติรัฐ โลกใหม่ และความยั่งยืน (พ.ศ. 2561 – ปัจจุบัน)

การวิเคราะห์โครงสร้างอำนาจ ประวัติศาสตร์ภูมิปัญญา การเลี้ยงดูคนรุ่นใหม่ และเศรษฐกิจประชาธิปไตย

• ครั้งที่ 16 (2561): ดร.เสกสรรค์ ประเสริฐกุล | “ประเทศไทยในความคิด ความคิดในประเทศไทย”

• ครั้งที่ 17 (2563): ศ.ดร.ธงชัย วินิจจะกูล | “นิติรัฐอภิสิทธิ์และราชนิติธรรม: ประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาของ Rule by Law แบบไทย”

• ครั้งที่ 18 (2565): นพ.ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ | “เลี้ยงลูกในโลกใหม่: พัฒนาการเด็ก ประชาธิปไตย และอนาคตใหม่ของทุกคน”

• ครั้งที่ 19 (2567):

  • ศ.ดร.ผาสุก พงษ์ไพจิตร | “ศาสตร์-ศิลป์ของการกำกับดูแลที่ดินและสันติประชาธรรม”

  • คุณสฤณี อาชวานันทกุล | “ถอดรหัสวาทกรรม ‘การพัฒนาที่ยั่งยืน’ บนทางแพร่งสู่เศรษฐกิจประชาธิปไตย”

📥 คลังปัญญาเพื่อสาธารณะ

สำหรับนักวิชาการ นักศึกษา และผู้สนใจที่ต้องการศึกษาเนื้อหาฉบับเต็มของปาฐกถาในแต่ละปี เพื่อทำความเข้าใจพลวัตของสังคมไทยผ่านสายตาปราชญ์

สามารถดาวน์โหลดหนังสือปาฐกถาป๋วย อึ๊งภากรณ์ ในอดีตได้ที่:

https://www.econ.tu.ac.th/archive/puey-ungphakorn

บทความนี้รวบรวมเพื่อการเผยแพร่องค์ความรู้โดย SIRDI – Social Innovation Research and Development Institute